Proses Soğutma Devresinde Plakalı Eşanjör Ne Zaman Kullanılır?

Proses soğutma devresinde plakalı eşanjör, chiller devresi ile üretim makinesinin soğutma devresi arasında akışkanları karıştırmadan ısı aktarımı gerektiğinde kullanılır. Makinenin soğutma suyu için özel kalite şartları varsa, iki devre farklı basınçlarda çalışıyorsa veya chiller tarafında glikollü su dolaşırken makine tarafında su kullanılması gerekiyorsa bu düzen değerlendirilebilir.

Eşanjör ekleme kararı, öncelikle iki devrenin neden ayrılması gerektiği belirlenerek verilir. Örneğin Hava Soğutmalı Chiller devresinde glikollü su dolaşırken makine üreticisi katkısız su kullanılmasını istiyorsa, plakalı eşanjör iki akışkanı birbirine karıştırmadan ısı aktarımı sağlar. Bu durumda eşanjörün, makinenin ihtiyaç duyduğu su sıcaklığı ve debide gerekli soğutma yükünü karşılayıp karşılayamayacağı incelenir. 

Plakalı Eşanjör, Chiller ve Makine Devrelerini Nasıl Ayırır?

Plakalı eşanjörün içindeki plakalar, iki akışkan için ayrı akış kanalları oluşturur. Üretim makinesinden dönen ve proses sırasında ısınan su, kanalların bir tarafından geçer. Chiller tarafından gelen daha soğuk akışkan ise diğer kanallarda dolaşır. Isı, plakalar üzerinden makine suyundan chiller akışkanına geçer. Soğuyan proses suyu makineye geri dönerken ısınan akışkan yeniden soğutulmak üzere chiller’a yönelir.

Bu düzenle iki devrede farklı akışkanlar kullanılabilir ve her devrenin debisi kendi ihtiyacına göre belirlenebilir. Örneğin makinenin ihtiyacı olan su debisi, eşanjörün chiller tarafındaki debiden farklı olabilir. Her iki tarafta taşınan ısı, akışkanın debisi ve giriş ile çıkış sıcaklıkları arasındaki farkla birlikte değerlendirilir. Bu nedenle eşanjör seçimi için iki devrenin çalışma verilerine de ihtiyaç vardır.

Chiller Suyu ile Proses Suyunu Hangi Durumlarda Ayırmak Gerekir?

Makine üreticisi soğutma suyu için iletkenlik, sertlik veya kimyasal katkı limitleri belirtiyorsa, tesiste dolaşan suyun bu şartları karşılayıp karşılamadığı incelenir. Aynı hatta bağlı makinelerin su kalitesi ihtiyaçları farklıysa plakalı eşanjör, ilgili makine için ayrı bir kapalı devre kurulmasına imkân verir. Böylece bu devredeki su kalitesi, makinenin istediği koşullara göre yönetilebilir.

Akışkan ayrımı, tesisin bir bölümünde donma riski olduğunda da gündeme gelir. Örneğin dış ortamda kalan chiller hattında glikollü su dolaştırılırken makine tarafında, üreticinin belirlediği özelliklerde su kullanılabilir. Eşanjörün chiller tarafındaki akışkan özellikleri seçim sırasında hesaba katılır. Glikol oranı, ısı transferini ve devredeki basınç kaybını etkileyebildiğinden performans değerlendirmesi kullanılan karışım üzerinden yapılır.

Mevcut tesisatın su kalitesi de karar üzerinde etkilidir. Eski bir şebekede biriken tortunun hassas soğutma kanallarına ulaşması mümkünse makine için ayrı bir devre değerlendirilebilir. Eşanjörün kirli suya maruz kalan tarafında ise uygun filtrasyon ve bakım düzeni planlanır. Kirlenme arttıkça ısı transferi ve akış koşulları değişebileceğinden filtrenin erişilebilir bir noktaya yerleştirilmesi bakım işini kolaylaştırır.

Farklı Basınçlarda Çalışan Devrelerde Plakalı Eşanjör Nasıl Kullanılır?

Merkezi soğutma hattındaki basınç ile makinenin izin verdiği çalışma basıncı farklı olabilir. Makine kendi kapalı devresine alındığında, bu devrenin pompası ve basınçlandırma düzeni makinenin ihtiyacına göre belirlenebilir. Merkezi hattaki su ise eşanjörün diğer tarafında dolaşır.

Burada iki ayrı değer önem taşır. İlki, eşanjörün ve diğer devre elemanlarının dayanabileceği çalışma basıncıdır. İkincisi, akışkan eşanjörden geçerken oluşan ve pompanın karşılaması gereken basınç kaybıdır. Eşanjörün çalışma basıncı uygun olsa bile basınç kaybı yüksekse mevcut pompa hedef debiyi sağlayamayabilir. Bu yüzden eşanjörün her iki tarafı için izin verilen basınç kaybı, seçim aşamasında belirlenir.

Plakalı Eşanjör Eklemek Makineye Giden Su Sıcaklığını Nasıl Etkiler?

Isının eşanjör üzerinden aktarılabilmesi için iki akışkan arasında sıcaklık farkı gerekir. Bu nedenle makineye gönderilen su sıcaklığı, soğutma sırasında chiller’dan eşanjöre giren akışkanın sıcaklığından daha yüksek olur. Aradaki fark, eşanjörün yüzey alanı, akışkanların debisi ve aktarılması gereken ısı yüküyle birlikte değerlendirilir.

Örneğin makineye 15 °C su verilmesi isteniyor ve chiller eşanjöre 12 °C su gönderiyorsa bu iki nokta arasındaki sıcaklık farkı 3 °C olur. Bu örnekte eşanjörün, makine en yüksek soğutma yükündeyken de istenen çıkış sıcaklığını sağlayabilmesi gerekir. Yalnızca iki sıcaklık değeriyle ürün seçimi yapılamaz. Dönüş sıcaklıkları, debiler ve ısı yükü de hesapta yer alır.

Chiller çıkış suyunu daha düşük bir sıcaklığa ayarlama ihtiyacı doğarsa chiller’ın bu koşuldaki kapasitesi yeniden kontrol edilir. Özellikle mevcut bir sisteme eşanjör eklendiğinde, makine tarafındaki sıcaklık hedefiyle chiller’ın çalışma koşullarının birlikte ele alınması gerekir.

Plakalı Eşanjör Seçiminde Hangi Teknik Veriler Gerekir?

Plakalı eşanjör boyutlandırması, her iki devrenin verileri üzerinden yapılır. Seçim öncesinde aşağıdaki bilgilerin bir araya getirilmesi teknik değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Teknik veriSeçimdeki karşılığı
Prosesin azami soğutma yüküEşanjörün aktarması gereken ısı miktarını belirler.
Chiller ve makine tarafındaki giriş ve çıkış sıcaklıklarıİstenen sıcaklıkların mevcut koşullarda sağlanıp sağlanamayacağını gösterir.
Her iki devrenin tasarım debisiIsı transferi ve basınç kaybı hesabına girer.
Akışkan türü ve varsa glikol oranıHesapta kullanılacak akışkan özelliklerini belirler.
Çalışma basıncı ve izin verilen basınç kaybıEşanjörün mekanik uygunluğunu ve pompalarla uyumunu değerlendirmeye yardımcı olur.
Su kalitesi ve bakım koşullarıPlaka malzemesi, conta uyumu, filtrasyon ve temizlik planını etkiler.

Yükü değişken proseslerde düşük yükteki çalışma koşulları da incelenebilir. Örneğin makine gün içinde farklı üretim hızlarına geçiyorsa kontrolün hangi sıcaklık ölçümüne göre yapılacağı ve debinin nasıl yönetileceği projede belirlenir.

Plakalı Eşanjörün Devreye Eklenmesi Hangi Durumlarda Gereksizdir?

Makine, mevcut chiller devresindeki akışkanla uyumluysa ve doğrudan bağlantı üzerinden gerekli sıcaklık, debi ve basınç koşulları sağlanabiliyorsa eşanjör ihtiyacı yeniden değerlendirilir. Basit bir devrede eşanjör eklemek, ek basınç kaybı ve bakım ihtiyacı oluşturabilir. Ayrı bir makine devresi kuruluyorsa ikinci bir pompa ve ilave kontrol bileşenleri de gerekebilir.

Vatbuz ile yapılacak teknik değerlendirmede, makine üreticisinin su şartları ve mevcut chiller devresinin çalışma verileri birlikte ele alınabilir. Makine bağlantı şeması, istenen su sıcaklığı, debi ve mevcut akışkan bilgisi paylaşıldığında ayrı bir devrenin gerekli olup olmadığı ve eşanjörün hangi çalışma koşullarına göre seçileceği netleştirilebilir.

Paylaş :

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
Share on whatsapp